“Yorum Yorum Konuşmak” ve “İstilâice”
Standart Türkiye Türkçesinde şimdiki zaman eki /-yor/ biçimindedir. Bu ek, geniş bir kullanım alanına sahip olup konuşma dilinde de temel görünümü temsil eder.
Üsküp Türk ağzında ise bu ek standart biçimiyle kullanılmaz. Bunun yerine farklı varyantlar ve kiplik yapıları tercih edilmektedir (bkz. Ahmed, 2014).
Türkiye Türkçesi konuşurlarının Makedonya Türkleriyle iletişiminde ve standart Türkçenin öğrenim süreçlerinde bu farklılık belirgin bir algısal ayrışmaya yol açmaktadır. Bu bağlamda “yorum yorum konuşmak” şeklinde yerel bir ifade, standart /-yor/ yapısının yoğun ve yabancı algılanan kullanımına yönelik bir gözlemi yansıtmaktadır.
Bu durum, şimdiki zaman kategorisinin yalnızca morfolojik bir karşıtlık değil, aynı zamanda sosyodilbilimsel bir varyasyon alanı olduğunu göstermektedir.
Örneğin:
[1] O da çok yorum yorum konuşi. [O da abartılı bir şekilde standart Türkçeyi konuşuyor.]
[2] Bir afta İstanbol’da em ben da yorum yorum başladım konuşam. [Bir haftadır İstanbul’dayım ve ben de artık İstanbullular gibi standart Türkçeyi konuşmaya başladım.]
[3] Kırdi dilıni yorum yorum konuşmaktan. [Standart Türkçeyi konuşmaktan dilini kırdı.]
Üsküp Türk ağzında “standart Türkçe” ifadesi, İstanbul ağzı anlamında kullanılmaktadır.
Bunun yanında, standart Türkçe için “istilâî” veya “istilâice” gibi adlandırmaların da kullanıldığı görülmektedir. 2000’li yıllardan sonra bu kullanımların neredeyse tamamen ortadan kalktığı gözlemlenmektedir. Günümüzde bu ifadeye kısmen Arnavut kökenli konuşurlar arasında rastlanabilmektedir.
[4] Dili sanki istilai idi. [Kullandığı dil İstanbul ağzını andırıyordu.]
[5] Geldi birisi, istilaice konuşidi. [Biri geldi ve İstanbul ağzını (standart Türkçeyi) konuşuyordu.]
Büyük bir ihtimalle, bu ifade ilk olarak Osmanlı döneminde Arnavut kökenli unsurlar tarafından kullanılmış olup, zamanla yaygınlaşmıştır.
Oktay Ahmed
Kaynakça
Ahmed, O. (2014). Üsküp Türk Ağzında Kip Ekleri. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, 1(4), 1–36. https://dergipark.org.tr/en/pub/turuk/article/162156
How to cite this post:
Ahmed, O. (2026). “Yorum Yorum Konuşmak” ve “İstilâice”. Notes on Language and Artificial Intelligence, I(1). https://oktayahmed.com/notes/i1/